Hesperian Health Guides
ناراحتیهای جریان حاملگی
بسیاری زنان در جریان حاملگی تغییرات ویا ناراحتی های را تجربه میکنند. برای بعضی زنان دارای معلولیت، ناراحتیهای ناشی از معلولیت آنها شدیدتر میگردد و برای یک تعداد این ناراحتیها کمتر میشود.
بعضی ناراحتیهای زمان حاملگی مانند خستگی ویا کمردردی برای همه زنان بشمول زنان دارای معلولیت، معمول است. چیزی که میتواند برای زنان دارای معلولیت متفاوت باشد، فهمیدن این موضوع است که آیا این ناراحتی از سبب حاملگی است ویا از سبب معلولیت. هرگاه از حالاتی که برای وجود شما نارمل است آگاهی داشته باشید، میتوانید که تغییرات را بشناسید. بعداً در زمان مراجعه به کارکن صحی شما میتوانید کمک بهتری حاصل کنید.
هرگاه از سبب معلولیتتان به پیدا کردن مشکلات خاصی گرایش داشته باشید، مثلا انتانات سیستم بولی از سبب صدمات نخاع شوکی، دفعات وقوع این مشکلات در جریان حاملگی بیشتر خواهد شد. این تغییرات و مشکلات در هرزمانی از حاملگی میتواند ُرخ دهد و مربوط است به رشد و انکشاف بدن شما و طفل.
هر خانم در زندگی خود تعدیلاتی برای تطابق با حاملگی بوجود میآورد.
در اینجا بعضی تغییراتی تذکر داده میشود که زنان دارای معلولیت ممکن است به آن مواجه شوند و پیشنهاداتی است برای مقابله با این تغییرات.
Contents
احساس خستگی و خواب آلودگی
بیشتر زنان در جریان 3 یا 4 ماه اول حاملگی احساس خستگی و خواب آلودگی دارند. برای معلومات مکملتر در مورد اسباب دیگر این
- مشکل، در بارۀ موارد ذیل بخوانید:کمخونی
- نخوردن مقدار کافی غذاهای خوب (سوء تغذی)
- مشکلات عاطفی و صحت روانی
مشکلات خواب
بسیاری زنان در جریان هفتههای اخیر حاملگی در شب مشکلات خوابیدن دارند. این از سبب ضرورت به ادرار نمودن در شب، از سبب گرفتگیهای عضلات پاها ویا از سبب حرکات و لگد زدنهای طفل در داخل بطن می باشد. مشکل خواهد بود که یک وضعیت مستریح برای خوابیدن پیدا شود. در صورت امکان کوشش کنید در جریان روز استراحت نمایید تا بیدارخوابی شبانه جبران شده باشد.
پیدا کردن یک وضعیت مستریح برای خوابیدن و استراحت کردن بااهمیت است. مهمترین چیزی که باید بخاطر داشته باشید این است که تخته به پشت و هموار خواب نکنید. این وضعیت سبب میشود که رحم بالای رگهای خون داخل شکم فشار وارد نموده و مشکلات دوران خون را ایجاد نماید. این وضعیت همچنان مشکلات در هضم غذا، در کشش عضلات کمر و در تنفس بوجود میآورد.
چه باید کرد:
- قبل از خواب مقدار کمی شیر گرم ویا سوپ داغ بخورید.
- بحالت تکیه زده یا نیمه نشسته طوری که یک پشتی در پشت شما باشد تا شانهها و سر شما را بلند نگه دارد، استراحت کنید. همچنان یک بالشت یا تکۀ لوله شده را زیر زانوهای خود بگذارید.
- به یک پهلو استراحت کنید. در صورت امکان به پهلوی چپ خود استراحت کنید که بهترین وضعیت برای جریان خون است. یک چیز مستریح مثل یک بالشتک ویا تکههای لوله شده را بین زانوها و بجلک های پای خود قرار دهید.
- غذاهای خوب و مغذی بخورید، متیقن شوید که مقدار کافی پروتین می گیرید و در غذای خود از نمک کمتر استفاده کنید (کاملا بی نمک نباشد).
ورم پاها و ساقها
بیشتر زنان در جریان حاملگی مشکل ورم پاها و ساقها را دارند، بخصوص در بعد از ظهرها و در هوای گرم. ورم پاها اکثراً خطرناک نمیباشد، اما ورم شدید در صبح زمانی که از خواب بیدار میشوید ویا ورم دستها و روی درهر زمانی میتواند علایم توکسیمی حاملگی یا Pre-eclampsia باشد.
برای کمک به کاهش ورم پاها وساقها، کوشش کنید روزانه 2 یا 3 مرتبه به پهلو دراز کشید. فرق نمیکند که به کدام پهلو باشید. تنها نشستن با بلند نگهداشتن پاها کافی نیست. بهتر است هموار به یک پهلو دراز کشیده و استراحت کنید.
برای کمک به وقایه از پری- اکلامپسیا، غذاهای حاوی مواد مغذی بخورید، مطمئن شوید که مقدار کافی پروتین میگیرید، مقدار کافی آب بنوشید و از مقدار کمتر نمک در غذاهای خود استفاده کنید (کاملا بی نمک نباشد).
حرکت و موازنه
در جریان ماه نهم حاملگی، شکل بدن شما بسیار تغییر خواهد کرد و این احتمالا روی طرز حرکت شما تأثیر خواهد داشت. این حالت تقریباً در تمام خانمها واقع میشود، بدون درنظرداشت معلول بودن یا غیرمعلول بودن آنها. ممکن است دریابید که موازنۀ خود را از دست میدهید و به آسانی میافتید. ویا در خم شدن و برداشتن اشیاء مشکلات خواهید داشت. از این سبب بیشتر زنان دارای معلولیت که حرکات آنها متأثر میشود شروع به استفاده از وسایل کمکی میکنند تا آنها را در حرکت و راه رفتن الی تولد طفل کمک نموده باشد.
پای قطع شده
هرگاه پای شما ویا قسمتی از پای شما قطع شده باشد، و شما از یک پای ساختگی استفاده مینمایید، ممکن است دریابید که پای ساختگی بخوبی جا نمیافتد، زیرا بدن شما سنگینتر شده و جلد بالاتر از قسمت قطع شده متورم خواهد بود. در صورت امکان با شخصی که برای شما پای ساختگی را تهیه نموده به تماس شوید تا ببینید که آیا میتواند تنظیم و تطابق داده شود. هرگاه این کار امکان نداشته باشد، شما در زمان حاملگی به عصای زیربغل و کمک کنندهها برای راه رفتن ویا چوکی چرخدار ضرورت خواهید داشت.
چه باید کرد:
یک کمک کنندۀ حرکی (Walker) میتواند از چوب دستی، عصا، نی ویا چوب عادی ساخته شود. محلات یکجا شدن چوب ها را توسط یک فیتۀ محکم ویا با فیتههای تیوب موتر ویا تیوب بایسکل محکم بسته کنید.
اگر کمک کنندۀ حرکی دو حلقه تایر کوچک در پایههای پیشرو داشته باشد، حرکت با آن آسانتر خواهد بود و از کمک کنندۀ حرکی که 4تایر داشته باشد بسیار با ثبات تر میباشد.
| یک چوب دست یا عصا میتواند از درختهای جنگلی تهیه شود |
حرکت در جریان هفتههای اخیر حاملگی
حتی زنانی که معلولیت ندارند اغلب در هفتههای اخیر حاملگی در حرکت کردن و نگه داشتن موازنه مشکلات دارند. برای زنان دارای معلولیت فزیکی مثل فلج اطراف سفلی ویا افرادی که در کنترول نمودن عضلات مشکل دارند، این مشکلات جدیتر می باشد. شکم کلان شما فعالیتهای روزانه مانند شستن بدن، لباس پوشیدن و حرکت از یک نقطه به نقطۀ دیگر را متأثر میسازد.
چه باید کرد:
برخواستن از حالت دراز کشیده آسانتر خواهد بود، هرگاه شما:
بعضی کمک کنندههای ساده میتوانند به بیشتر زنان دارای معلولیت فزیکی در هفتههای اخیر حاملگی، زمانی که حرکت بسیار مشکل میشود، کمک نمایند.
گرفتگیهای عضلی
اینها تقلصات قوی و دردناک عضلات اند که اکثراً در ساقها بخصوص در شب واقع میشوند. هرگاه عضلات گرفته شده را لمس نمایید، مانند یک برجستگی سخت احساس خواهند شد. گرفتگیهای عضلاتپاها ممکن است از سبب کمبود مقدار کلسیم در رژیم غذائی باشد.
چه باید کرد:
- شصت پای خود را بطرف پایین کش نکنید- حتی در زمان تمرین کشش عضلات.
- تمرین کشش عضلی را بصورت منظم انجام دهید.
- بیشتر غذاهای حاوی کلسیم بخورید مانند شیر، پنیر، ماست، دانههای کنجد و سبزیجات دارای برگ سبز. همچنان کیله بخورید.
- به یک پهلو بخوابید ویک چیز نرم مانند بالشتک ویا کمپل لوله شده را بین زانوهای خود قرار دهید درحالی که زانوها کمی خمیده باشد.
- در زمان خواب لحافهای سنگین ویا پوشش زیاد روی خود نیاندازید و خود را محکم به داخل کمپل یا لحاف نپیچانید.
هرگاه گرفتگی عضلی در پای شما پیدا شود:
| شصت پای خود را بطرف بالا بکشید | به پائین کش نکنید | بعداً ساق خود را نوازش دهید. |
پای خود را در آب گرم غوطه کنید ویا یک تکه را در آب گرم غوطه داده و روی ناحیه گرفتگی عضلات قرار دهید.
تشنج عضلات
تشنج عضلات سبب سختی و کشش عضلات شده که کنترول حرکات را به شخص مشکل میسازد. تشنج عضلات در افراد مصاب به فلج دماغی ویا مصدومین نخاع شوکی بیشتر معمول است. زنان دارای این مشکلات در زمان ولادت تشنج عضلی پیدا می نمایند.
چه باید کرد:
- مستقیما روی عضلات سخت شده فشار وارد نکرده ویا آنها را کش ننمایید. این کار حالت را وخیمتر خواهد ساخت.
- با ملایمت ناحیۀ متأثر شده را کمک نمایید تا تشنج عضلات برطرف گردد.
هرگاه کمر ویا تمام بدن از تشنج عضلات متأثر شود، یک بالشت را زیر سر و شانههای وی بگذارید تا اندکی بطرف جلو خمیده *باشند. این کار کمک میکند تا سختی عضلات تمام بدن برطرف گردد.
- تکههای غوطه شده در آب گرم را روی عضلات رانها بگذارید، در صورت امکان در آب گرم بنشینید ویا دراز بکشید. احتیاط نمایید که جلد را نسوزانید ویا آن را بیش از حد گرم نکنید، بخصوص زمانی که جلد شما سردی و گرمی را احساس کرده نتواند. حرارت بسیار زیاد میتواند سبب آسیب رسیدن به طفل داخل رحم گردد.
- تمرینات کششی آرام روزانه 2 یا 3 مرتبه میتواند در کاهش سختی عضلات مؤثر باشد.
- تمرینات تحمل وزن، مانند ایستاد شدن نیز کمک مینماید تا عضلات قوی گردیده و سخت شدن آنها کاهش یابد.
نكته مهم: منحیث یک قاعدۀ عمومی: عضلات متشنج را ماساژ ندهید. در بعضی ممالک، مردم و حتی تداوی کننده گان برای استرخاء عضلات تشنجی از ماساژ ویا مالش کار میگیرند. هرچند ماساژ اغلب کمک مینماید تا گرفتگیها ویا سختی عضلات
که از اثر عوامل دیگری بوجود آمده باشد، برطرف گردد، اما در تشنج عضلات، ماساژ اکثراً سبب افزایش سختی عضلات میگردد.درد کمر
بیشتر زنان حامله، اگر معلولیت داشته باشند یاخیر، مصاب کمردردی میشوند، بخصوص در هفتههای قبل از ولادت زمانی که طفل بسیار کلان و سنگین میباشد. در بیشتر اوقات این کمردرد از سبب کشش عضلات شکم و ضعیف شدن آنها در جریان حاملگی است و همچنان از این که عضلات کمر مجبور میشوند کار سختتری انجام دهند، بوجود میآید.
دیده میشود که زنان دارای بعضی معلولیتهای فزیکی کمردردی شدیدتر داشته و در مراحل مقدمتر حاملگی این کمردرد پیدا میشود. حتی زنانی که قسمتهای پائین بدن شان احساس ندارد، در زمان حاملگی احساس کمردردی دارند.
چه باید کرد:
- قبل از حاملگی، در جریان حاملگی و بعد از وضع حمل تمرین نمایید تا عضلات قسمت پائین کمر کش شده و تقویت گردند و تا عضلات شکم قوی بمانند. آببازی یک طریقۀ خوب برای کاهش درد کمر و قوی ماندن میباشد.
- در یک چوکیای که پشتی آن راست باشد بنشینید.
- استراحت نمایید و در ناحیۀ دردناک تطبیقات گرم نموده و آنرا ماساژ دهید که میتواند سبب کاهش کمردردی شود.
یک کمربند تکهای ممکن برای تقویت شکم کمک نماید، تا سبب کشش بیش از حد عضلات کمر شما نگردد.
- یک تکۀ نخی پاک و نازک را که حدود 4 تا 5 فت (1.5 متر) طول داشته باشد مانند تصویر بدور شکم خود بپیچانید.
- آنرا بسیار سخت نپیچانید که سبب ناراحتی شما گردد.
- میتوانید نهایات آنرا با یک سنجاق بسته نمایید ویا آنرا به داخل بزنید.
مشکلات تنفسی
همزمان با رشد، طفل روی ریههای مادر فشار وارد میکند و مادر فضای کمی در صدر خود برای تنفس کردن خواهد داشت. این یک حالت نارمل در حاملگی است. مگر زنان دارای بعضی معلولیتها مانند قد کوتاه یا کوتوله بودن (Dwarfism) ویا خانمهای که مصاب فلج عضلات صدری باشند، در زمان حاملگی زودتر از دیگر خانمها نفس کوتاهی پیدا میکنند. طفل اکسیجن خود را از ششهای مادر میگیرد، بنا ًء خانم حامله باید ریههای خود را پاک و صحتمند نگه دارد تا طفل بتواند اکسیجن مورد ضرورت برای رشد و انکشاف خود را داشته باشد.
چه باید کرد:
- بحالت نیمه نشسته استراحت نمایید. هرگاه چیزی در زیر زانو های خود قرار دهید بیشتر مستریح خواهید بود.
- زود زود آب بنوشید، اقلا 8گیلاس در روز. این کار کمک خواهد کرد تا مخاط موجود در ریهها نرم شده و به آسانی با سرفه خارج گردد. باقی ماندن مخاط در ششها میتواند سبب انتان شود.
- منظم تمرین کنید.
- هرگاه با سرفه آمدن بلغم شروع شود، به یک کارکن صحی مراجعه نمایید. ممکن ضرورت به گرفتن یک تعداد دواها مانند انتی بیوتیک، داشته باشید. یک کارکن صحی میتواند به شما کمک نماید که تصمیم بگیرید کدام انتیبیوتیکها یا دواهای دیگر در زمان حاملگی مصوون اند تا گرفته شود.
درد و ناراحتی مفاصل
بدن خانم حامله نرم و سست میشود تا برای رشد و نموی طفل فضای مناسب ایجاد کرده و برای تولد طفل آمادگی داشته باشد. بعضی اوقات مفاصل وی نیز نرم شده و ناراحتی پیدا میکنند، بخصوص مفاصل بالائی رانها. این حالت اکثر در هفتههای اخیر حاملگی رخ میدهد. این حالت خطرناک نبوده و بعد از ولادت بهبود مییابد.
چه باید کرد:
- مفاصل دردناک را استراحت دهید. وقتاً فوقتا آنها را حرکت دهید تا شخ نمانند، اما این حرکت دادنها باید با ملایمت صورت گیرد.
- روی مفاصل دردناک تطبیقات سرد یا گرم نمایید، این کار اغلب درد را کاهش داده و حرکات را آسانتر میسازد. اکثراً در مفاصل گرم و التهابی تطبیقات سرد مؤثریت بیشتر دارد و تطبیقات گرم در مفاصل دردناک و شخ بیشتر مؤثر است. تجربه کنید تا دریابید که کدام نوع تطبیقات برای شما بیشتر مؤثریت دارد. هرگاه نتوانید سردی و گرمی را روی جلد خود احساس نمایید، احتیاط کنید که خود را نسوزانید و یا سبب یخ زدگی نشوید.
در تطبیقات سرد: تکههای یخ را در یک تکه ویا روپاک پیچیده و برای 10 تا 15 دقیقه روی ناحیه بگذارید.
در تطبیقات گرم: از تکههای دبل که در آب پاک و گرم غوطه شده استفاده نمایید، تکه را فشار دهید و به دور ناحیه دردناک بپیچانید. قبل از استفاده، تکه را داخل یک پلاستیک نازک نموده و آنرا در یک روپاک خشک قرار دهید تا حرارت آن بیشتر دوام نماید. زمانی که تکۀ مرطوب سرد شد، آنرا دوباره در آب گرم غوطه کرده و اینکار را تکرار نمایید. ویا یک بوتل (پلاستیکی، رابری ویا شیشهای) را با آب گرم پر کرده، سر آنرا محکم بسته نمایید، آنرا در یک تکه بپیچانید و روی ناحیۀ دردناک بگیرید.
- برای کاهش درد تابلیت پاراستامول بگیرید،500 ملی گرام هر 3 تا 4 ساعت. اما در 24 ساعت بیشتر از 8 تابلیت (4000 ملیگرام) نگیرید.
عدم کنترول ادرار
بیشتر زنان خواهند یافت که با بزرگتر شدن شکم ، کنترول ادرار برایشان مشکلتر شده میرود. در جریان حاملگی زنان دارای معلولیتهای فزیکی مانند آنهای که کنترول کمتری روی عضلات خود داشته و فلج اطراف سفلی دارند ویا بیحسی قسمتهای پائین بدن دارند، مشکلات بیشتری در کنترول ادرار نظر به دیگر زنان خواهند داشت.
همزمان با رشد طفل، شکم مادر بزرگتر شده میرود، طفل روی مثانه فشار وارد نموده و فضای کمتری برای ادرار خواهد گذاشت. این سبب میشود که ادرار خانم بعضی اوقات بیاراده خارج شود بخصوص در وقت سرفه کردن ویا عطسه زدن. گاهی اوقات ادرار بسیار ناگهانی خارج میشود که مشکل است فهمیده شود که ادرار خارج شده ویا کیسۀ آب پاره شده است. شما با بوئیدن ممکن است بتوانید بگویید که ادرار است یا خیر. در صورت وقوع این حالت، مراقب علایم دیگر ولادت نیز باشید و از یک کارکن صحی یا قابله نیز مشوره بگیرید.
هرگاه شما برای تخلیه ادرار هر دفعه از کتیتر استفاده مینمایید، اگر برای شما مشکلی ایجاد نمیکند، این کار را ادامه دهید. اما اگر گذاشتن کتیتر نسبت به حالت عادی برای شما مشکلتر شده میرود، کوشش کنید که از تکههای دبل پاک ویا کوتکس برای جذب ادرار استفاده کنید. این تکهها باید زود زود تبدیل شده، شسته شده و خشک شوند تا از بوجود آمدن بخارات جلدی و یا انتان در اطراف نواحی تناسلی جلوگیری بعمل آید. قبل از استفاده از تکهها خود را مطمئن سازید که آنها پاک و خشک باشند.
بعضی خانمها نوع کتیتر خود را تغییر داده و کتیتری را استفاده میکنند که بصورت دوامدار موجود باشد (فولی کتیتر). اما اگر امکان داشته باشد این کار را نکنید، زیرا بعد از تولد طفل دوباره تغییر دادن آن مشکل خواهد بود. عضلاتی که مثانۀ شما را کنترول مینمایند، فراموش خواهند کرد که چگونه ادرار را داخل مثانه نگه دارند. همچنان داشتن یک کتیتر دایمی میتواند خطر انتانات مثانه را افزایش دهد.
هرگاه از عدم کنترول ادرار شبانه در رنج هستید، از تکهها استفاده کنید ویا یک تشت، سطل ویا ظرف دیگری را نزدیک خود داشته باشید، تا در بین آن ادرار نمایید. [[یک چوکی چرخدار که فرش آن قابل تبدیل شدن به کمود را دارد، میتواند بهترین راه حل باشد.
هرگاه بالای عضلات پائین شکم خود کنترول داشته باشید، "تمرینات فشاری" گاهی کمک مینماید تا عضلات اطراف مثانه قویتر گردند.
مشکلات در تخلیۀ مواد غایطه (قبضیت)
بسیاری زنان حامله در تخلیۀ مواد غایطۀ سخت شده مشکل دارند. حاملگی میتواند سبب بطی شدن فعالیت رودهها گردد و این سبب میشود که مواد غایطه به بسیار مشکل خارج گردد. در مورد این که چطور از قبضیت جلوگیری شده ویا کاهش داده شود، دیده شود.
خانمهای که برنامۀ منظم برای تخلیۀ مواد غایطه دارند ، ممکن است در زمان حاملگی ضرورت داشته باشند تا دفعات تخلیه مواد غایطه را زیادتر سازند. مواد غایطۀ سخت که خارج شده نتواند سبب تشوش عکسوی یا dysreflexia شده میتواند که این یک حالت بسیار خطرناک است
خطر! خانمهای حامله نباید دواهای مسهل (laxatives or purgatives) برای از بین بردن قبضیت استفاده نمایند. این دواها سبب فشرده شدن و تقلص رودهها میشوند – و میتوانند سبب شروع ولادت قبل از وقت شوند. بعضی از این دواها برای طفل نیز ضرر میرسانند.
همچنان زنان حامله نباید اماله شوند. این کار نیز سبب شروع قبل از وقت دردهای ولادی میشود.
بواسیر (هیموروئید)
بواسیر به وریدهای متورم اطراف مقعد گفته میشود. اینها اغلب خارش و سوزش داشته ویا خونریزی دارند و یا ممکن است بسیار دردناک باشند. بعضی اوقات بواسیر مانند آبلههای بزرگ خونی دیده میشوند. در موجودیت قبضیت، زور زدن برای تخلیۀ مواد غایطه برجستگی این وریدها را بسیار شدید میسازد. بسیاری زنان، هم معلولین و هم زنان غیرمعلول، در زمان حاملگی بواسیر پیدا میکنند. نشستن طولانی نیز بوجود آمدن بواسیر را افزایش میدهد.
چه باید کرد:
- برای کوچک ساختن بواسیر، یک تکۀ پاک را در شیرههای گیاهی خشک کننده مانند چوب فندق ویا کاکتوس غوطه کرده و آن را در محل دردناک بگذارید.
- در هنگام نشستن از یک پشتی استفاده کنید تا فشار کمتر شود.
- کوشش کنید که اقلا هر ساعت یک مرتبه خود را حرکت دهید.
- هرگاه تمام وقت به پشت دراز کشیده باشید، کوشش کنید که به پهلو شوید و از کسی بخواهید که به شما در تغییر دادن وضعیتتان بصورت منظم، کمک نماید.
- طوری بنشینید ویا تکیه زنید که پاهای شما بلند باشد. این کار جریان خون شما را بهتر میسازد و التیام بواسیر سریعتر میشود.