روشهای مانعوی تنظیم خانواده

ویکی-سلامتی > رهنمای صحی برای زنان دارای معلولیت > فصل نهم9: تنظیم خانواده > روشهای مانعوی تنظیم خانواده

در این فصل:

 

در این فصل:

روشهای مانعوی شامل کاندم مردانه، کاندم زنانه، دیافراگم (حجاب)، کلاهک عنق رحم، اسفنج و مواد کشندۀ سپرم میباشند.

کاندم مردانه (پوش، پوقانه)

کاندم یک خریطۀ نازک رابری است که آلۀ تناسلی مرد در زمان مقاربت جنسی داخل آن میشود. این خریطه مایع منوی و سپرم مرد را در خود میگیرد و لذا از ورود آن بداخل مهبل ویا رحم خانم جلوگیری بعمل میآید.

متاسفانه بعضی مردان خوش ندارند که از کاندم استفاده کنند و میگویند که لذت جنسی را کاهش میدهد. این بسیار بد است، چون کاندم برای جلوگیری از حاملگی و همچنان جلوگیری از انتقال امراض مقاربتی هردو مؤثر است.

استفاده از مواد لشم کننده در زمان مقاربت جنسی به مرد و زن هردو احساس بهتری میدهد. همچنان این مواد از پاره شدن کاندم جلوگیری بعمل میآورند. یک مادۀ لشم کننده که اساس آن آب است مانند لعاب دهن، K-Y Jelly ویا محلول کشندۀ سپرم استفاده نمایید. از استفادۀ روغن، واسیلین، کریمهای جلدی ویا مسکه اجتناب کنید زیرا اینها سبب پاره شدن کاندم میشوند. یک قطره از مواد لشم کننده به داخل نوک کاندم، کشیدن آنرا روی آلۀ تناسلی راحت تر میسازد. کمی از مواد لشم کننده روی کاندم بعد از آن که مرد آن را پوشید، نیز مالیده شود. این کار مقاربت جنسی را بیشتر راحت میسازد.

مؤثرترین کاندم از لاتکس ویا پولی یوریتان ساخته میشود – نه از پوست گوسفند.

در هر مرتبه مقاربت جنسی باید یک کاندم جدید استفاده گردد.

کاندم میتواند به تنهائی ویا با هر یک از روشهای دیگر تنظیم خانواده استفاده گردد، بجز هنگام استفاده از کاندم زنانه. این ها در همه مراکز صحی و اکثر دواخانهها و دوکانها و همچنان در برنامههای وقایه از اچ آی وی / ایدز موجود می باشند.

هرگاه دستهای شما خوب حرکت داشته باشد، میتوانید یک کاندم مردانه را روی آلۀ تناسلیاش بکشید. درصورتی که قبل از مقاربت طرز گذاشتن کاندم را بدانید، بیشتر به شما کمک خواهد کرد. شما میتوانید به این طریق تمرین کنید:

گذاشتن یک کاندم روی کیله...

...ویا یک جواری.

خانمهای که نابینا هستند ویا مشکل بینائی دارند، بصورت خاص تمرین گذاشتن یک کاندم روی آلۀ تناسلی مرد، یک مفکوره خوب است. بعدا زمانی که شما با همسر خود مقاربت جنسی دارید، میتوانید با استفاده از دستهای خود احساس کنید که آیا کاندم درست پوشیده شده و میتوانید مطمئن شوید که نوک کاندم پاره یا قطع شده نباشد.

طرز پوشیدن یک کاندم مردانه:

ک کاندم جدید باید بصورت لوله شده داخل یک پاکت کوچک باشد که باز نشده است. احتیاط کنید که در وقت باز کردن پاکت، کاندم را پاره نکنید. کاندم باید لشم و لغزنده باشد. هرگاه شخ، سخت ویا چسپناک باشد، آنرا دور بیاندازید. این کاندم کار نخواهد داد.
1. زمانی باید کاندم روی آلۀ تناسلی مرد گذاشته شود که آلۀ تناسلی حالت انتعاذی داشته وسخت باشد، قبل از آنکه به ناحیۀ تناسلی زن تماس نماید. نوک کاندم توسط دوانگشت فشار داده شده و در همان حالت روی آلۀ تناسلی گذاشته شود.
2. قسمت لوله شده روی آلۀ تناسلی مرد باز شود تا آلۀ تناسلی را کاملا بپوشاند. در زمان باز کردن لوله، نوک کاندم همچنان در بین دو انگشت زیر فشار باشد. بدون این محفظۀ خالی برای مایع منوی، کاندم ممکن است پاره گردد.
3. فورا بعد از حالت دفق و قبل از آنکه آلۀ تناسلی شل و نرم شود، مرد باید درحالی که حلقۀ کاندم را گرفته است، آلۀ تناسلی را از مهبل خارج سازد. بعدا با احتیاط کاندم را بکشد.
4. با گرده زدن کاندم را بسته نمایید. بعد آن را در زباله دانی ویا بیتالخلاء دور از دسترس اطفال و حیوانات بیاندازید.

کاندم زنانه

کاندمهای زنانه نیز از انتقال اچ آی وی و دیگر امراض مقاربتی از یک شخص به شخص دیگر جلوگیری مینماید.

کاندم زنانه داخل مهبل جابجا شده و لبهای خارجی (فرج) را نیز میپوشاند. این وسیله از حاملگی و امراض مقاربتی بشمول اچ آی وی / ایدز محافظه مینماید. متأسفانه کاندم زنانه نظر به کاندم مردانه قیمتی تر بوده و کمتر قابل دسترس است. کاندم زنانه نباید یکجا با کاندم مردانه استفاده شود. این وسیله زمانی مؤثریت بیشتر دارد که در زمان مقاربت جنسی مرد بالا و زن در پائین باشد.

کاندم زنانه چگونه استفاده شود؟

1. با احتیاط پاکت کاندم را باز نمایید تا کاندم پاره نگردد.
2. حلقۀ داخلی کاندم را که در قسمت اخیر آن است پیدا کنید.	حلقۀ خارجی	3. حلقۀ داخلی را روی هم فشار دهید..
4. حلقۀ داخلی را در حال فشار داده شده داخل مهبل سازید.		5. حلقۀ داخلی را در مهبل با انگشت خود بطرف بالا تیله کنید.
		حلقۀ خارجی در بیرون مهبل خواهد ماند.
6. در زمان اجرای مقاربت جنسی آلۀ تناسلی مرد را بداخل حلقۀ خارجی کاندم هدایت کنید.
7. بزودی بعد از مقاربت جنسی و قبل از آن که برخیزید، کاندم زنانه را خارج نمایید. حلقۀ خارجی را فشار داده و بپیچانید تا منی مرد داخل آن بماند. آن را به آرامی از مهبل خارج سازید و درجائی دور از دسترس اطفال و حیوانات آنرا جابجا نمایید. ممکن بخواهید آنرا زیر خاک نموده ویا در بیتالخلاء بیاندازید.

هرگاه علاقه دارید که از کاندم زنانه کار بگیرید و معلولیت شما مشکل ایجاد مینماید، کوشش کنید بنشینید و یا در یک وضعیت دیگری دراز بکشید ویا از همسر خود تقاضا کنید که شما را در گذاشتن کاندم کمک کند.

بهترین کار آنست که در هر مقاربت جنسی یک کاندم جدید استفاده شود. اما هرگاه نتوانید یک کاندم زنانۀ جدید بدست آورید، می توانید کاندم زنانه را هر مرتبه پاک شسته و تا 7مرتبه استفاده کنید.

چگونه یک کاندم زنانه را پاک نمایید؟

قبل از مقاربت جنسی، یک گیلاس کلان را از مایع بلیچ (سفید کننده) مخلوط با آب پُر کنید (یک قسمت محلول یا پودر سفیدکننده با 20 قسمت آّب پاک). این مایع بلیچ ویروس اچ آی وی را از بین میبرد.

بعد از مقاربت جنسی، کاندم را از مهبل خارج سازید. احتیاط کنید که مایع منوی مرد هیچ از آن خارج نگردد. فورا نیم مایع بلیچ تهیه شده را داخل کاندم بریزید و بعدا کاندم پر شده را داخل مایع بلیچ باقیمانده در گیلاس بگذارید.

بگذارید کاندم برای 5 دقیقه در مایع باشد. قبل از گذاشتن کاندم در مایع بلیچ بهیچ صورت کوشش نکنید که آنرا پاک سازید.

دست های خود را با آب پاک و صابون بشوئید و کف صابون دستهای خود را به آرامی برای شستن بلیچ باقیمانده و هر مایع دیگر ویا مواد لشم کننده در داخل وخارج کاندم بشمول حلقۀ داخلی آن استفاده کنید ( صابون را مستقیما روی کاندم نمالید، چون ممکن است پاره شود).

از آب پاک برای شستن کف صابون از روی حلقهها و همچنان از داخل وخارج کاندم استفاده نمایید.

با ملایمت داخل وخارج کاندم را با یک تکۀ پاک، خشک کنید ویا بگذارید که در هوای آزاد خشک گردد.

کاندم را وارسی کنید که سوراخ نشده باشد، این کار را میتوانید با گرفتن کاندم در مقابل نور چراغ اجرا کنید. حتی اگر یک سوراخ کوچک هم موجود باشد، کاندم را دور بیاندازید و یک کاندم جدید بگیرید. اندکی تغییر در رنگ مشکلی ندارد. اگر سوراخ نداشته باشد آنرا در یک جای پاک و خشک تا زمان استفادۀ دوباره نگه داری کنید.

قبل از استفادۀ مجدد، کاندم را بایک مایع لشم کنندۀ که اساس آن آب باشد، مرطوب نمایید. برای کاندم زنانه همچنان از روغنهای نباتی استفاده نموده میتوانید، زیرا کاندم زنانه از لاتکس ساخته نشده، میتوانید اندکی روغن در آن بکار برید. مگر از روغن بادام زمینی ویا لوشنهای که دارای لانولین ویا عطر باشد استفاده نکنید، زیرا اینها همه میتوانند سبب حساسیت جلدی گردند.

دیافراگم (حجاب) و کلاهک عنق رحم

دیافراگم و کلاهک عنق رحم هر دو بشکل کلاهکهای کم عمق اند که از رابر نرم ساخته شده و قبل از مقاربت جنسی داخل مهبل گذاشته میشوند. هرکدام از اینها بعد از مقاربت جنسی باید اقلا برای 6ساعت داخل مهبل بمانند و شما میتوانید الی 24 ساعت آنرا بگذارید (مگر بیشتر از این مدت نباید داخل مهبل بمانند).

هردو، دیافراگم و کلاهک درصورتی که در هر مقاربت جنسی با یک کریم یا جیلی کشندۀ سپرم استفاده شوند، روشهای خوبی برای جلوگیری از حاملگی خواهند بود. دیافراگم و کلاهک عنق رحم در اندازههای متفاوت وجود دارند. یک کارکن صحی با تجربه میتواند اندازه درست آنها را با درنظرداشت بدن شما، برایتان انتخاب کند. دیافراگم بزرگتر از کلاهک میباشد و بعضی زنان کم جثهتر میگویند که کلاهک برای شان بهتر است. بعد از تولد طفل ویا درصورتی که مقدار زیاد وزن گرفته ویا وزن باخته باشید، ممکن است به تغییر دادن سایز دیافراگم ضرورت پیدا کنید.

دیافراگم و کلاهک اکثرا برای یکسال یا بیشتر دوام مینماید. هردو باید بصورت منظم بررسی شوند تا سوراخ یا ترکیدگی پیدا نکرده باشند. این کار با گرفتن آنها به مقابل روشنی انجام شده میتواند. اگر حتی یک سوراخ بسیار کوچک باشد، یک دانه جدید آن را بگیرید، چون سپرم مرد از آن سوراخ هم کوچکتر بوده و میتواند از آن بگذرد. بعد از استفاده آنرا با آب پاک گرم و صابون بشویید، آبکش کرده و خشک نمایید. دیافراگم و کلاهک را در یک جای پاک و خشک نگه داری نمایید.

این روشها در همه مناطق موجود نیست. اما اگر تعداد زیادی از خانم ها تقاضای آنرا داشته باشند، بیشتر برنامههای تنظیم خانواده و کلینیک ها آنرا فراهم خواهند ساخت

کلاهک عنق رحم

دیافراگم یا حجاب

اسفنج (اسفنج جلوگیری کننده از حمل)

اسفنجهای جلوگیری کننده از حمل از پلاستیک نرم ساخته شده و توسط یک محلول کشندۀ سپرم (Nonoxynol-9) مملو شده است. اسفنج را میتوانید قبل از مقاربت جنسی عمیقا داخل مهبل بگذارید. زمانی که اسفنج در مهبل گذاشته شد، شما میتوانید هر چند مرتبۀ که میخواهید مقاربت جنسی داشته باشید، بدون این که مجبور باشید محلول کشندۀ سپرم بیشتری به آن علاوه کنید. بعد از مقاربت جنسی باید اسفنج برای 6ساعت در مهبل شما بماند، و شما میتوانید آنرا تا 24 ساعت (و نه بیشتر از آن) خارج نسازید. در بسیاری ممالک روش اسفنج موجود نمیباشد.

اسفنج خانگی برای جلوگیری از حمل

همچنان میتوانید از یک اسفنجی که در سرکه ویا آب لیمو غوطه شده، استفاده نمایید. این روش به اندازۀ اسفنجهای خاص ساخته شده برای جلوگیری از حمل مؤثریت ندارد، مگر میتواند بعضا از حاملگیها جلوگیری نماید. زمانی که هیچ روش دیگر جلوگیری از حمل موجود نباشد، ممکن است بخواهید که از این روش استفاده کنید.

چگونه یک اسفنج خانگی ساخته شود

1. خمخلوط ک نید:

2. یک پارچه اسفنج را که به اندازۀ یک تخم مرغ بوده و قبلا در آب جوش داده شده باشد، در یکی از محلول های فوق غوطه کنید.

3. اسفنج را الی مدت یکساعت قبل از مقاربت جنسی و نه بیشتر از یکساعت، عمیقا داخل مهبل سازید.
4. بعد از مقاربت جنسی اسفنج را برای 6 ساعت از مهبل خارج نسازید. بعدا از این مدت آنرا خارج سازید.

خارج ساختن اسفنج از مهبل ممکن است مشکل باشد، مگر در مهبل گم شده نمیتواند. هرگاه در زمان خارج ساختن اسفنج روی پاها نشسته و زمانی که انگشتان شما برای خارج ساختن اسفنج داخل مهبل باشد، زور بزنید، خارج ساختن آن آسانتر خواهد بود. اگر بازهم در خارج ساختن آن مشکل داشته باشید، میتوانید دفعۀ بعدی یک فیته ویا تار پاک را در آن بسته نمایید.

اسفنج میتواند شسته شده، جوش داده شده و مجدد استفاده شود. آنرا بعد از شستن و جوش دادن در یک جای پاک و خشک نگهداری کنید. محلولهای فوق میتواند پیش از پیش ساخته شده و در یک بوتل حفظ گردد.

مواد کشندۀ سپرم و دیگر محلولهای که با روش اسفنج برای جلوگیری از حمل مورد استفاده قرار میگیرند، ممکن است داخل مهبل را تخریش نمایند که در اینصورت مصاب شدن خانم به امراض مقاربتی آسانتر میشود. هرگاه این روش سبب خشکی، زخم ویا خارش مهبل گردد، استفاده از آنرا توقف دهید.

کشندههای سپرم

کشنده های سپرم بشکل کف، تابلیت، کریم ویا جیلی میباشند که قبل از مقاربت جنسی داخل مهبل گذاشته میشوند. کشندههای سپرم سبب میشوند که سپرمهای مرد قبل از رسیدن به رحم، کشته شوند. اینها از امراض مقاربتی و اچ آی وی / ایدز جلوگیری کرده نمیتوانند. تابلیتها باید 10 تا 15 دقیقه قبل از مقاربت جنسی داخل مهبل گذاشته شوند. کف و جیلی ویا کریم زمانی بهتر مؤثریت خواهد داشت که فورا قبل از مقاربت جنسی داخل مهبل ریخته شوند. در هر دفعه مقاربت جنسی یک مقدار کشندۀ سپرم در مهبل علاوه نمایید. بعد از مقاربت جنسی، برای مدت 6 ساعت مواد کشندۀ سپرم را تماس نکرده و یا نشوئید. بعضی مواد کشندۀ سپرم سبب خارش ویا تخریش جدار داخلی مهبل میشوند. شکل کف آن بیشتر امکان دارد که سبب تخریشات گردد. در صورتی که به نوع کف کشندۀ سپرم حساسیت دارید، کوشش کنید در عوض از نوع جیلی یا کریم آن استفاده نمایید.

وسیلۀ داخل رحمی (ICD, Copper T, the Loop)

وسیلۀ داخل رحمی یک دستگاه کوچکی است که از پلاستیک ویا از پلاستیک و مس ساخته شده و دو تار کوچک به آن وصل است.

وسیلۀ داخل رحمی (IUD) در مقابل امراض مقاربتی و اچ آی وی / ایدز محافظه نمیکند. یک کارکن صحی آموزش دیده ویا قابله میتواند وسیلۀ داخل رحمی یا دستگاه را داخل رحم بگذارد و تارهای آن در داخل مهبل آویزان خواهد بود. وسیلۀ داخل رحمی مانع از آن میشود که سپرم مرد به تخمه رسیده و آنرا القاح کند. برای استفادۀ مصوون از یک وسیلۀ داخل رحمی، شما ضرورت دارید که توانائی آنرا داشته باشید تا بصورت منظم تارهای آنرا در داخل مهبل بررسی کنید. بهتر است که این کار را بعد از توقف خونریزی در هر عادت ماهوار انجام دهید. هرگاه خودتان نمیتوانید تارها را بررسی کنید، از همسرتان یا کسی که مورد اعتماد شما است بخواهید تا شما را کمک نمایند.

وسیلۀ داخل رحمی میتواند تا مدت 10 سال در رحم مانده و خارج نگردد. خانمهای استفاده کننده از وسیلۀ داخل رحمی باید بصورت منظم معاینۀ داخلی لگن خاصره شوند تا مطمئن گردند که وسیله به درستی در داخل رحم موجود است.

عوارض جانبی معمول

در هفته اول استفاده از وسیلۀ داخل رحمی ممکن است بعضی خونریزیهای خفیف داشته باشید. بعضی زنان همچنان ممکن است خونریزی ماهوار طولانی تر، به مقدار زیاد تر و بیشتر دردناک داشته باشند، مگر این حالت معمولا بعد از 3ماه اول برطرف میشود. هرگاه بخواهید از وسیلۀ داخل رحمی استفاده کنید، با یک کارکن صحی با تجربه صحبت نمایید تا دیده شود که آیا این روش برای شما مناسب خواهد بود یاخیر.

سیستم داخل رحمی (Intra Uterine System – IUS) یک وسیلۀ داخل رحمی که هورمون دارد

کنوع وسیلۀ داخل رحمی بنام سیستم داخل رحمی یاد میشود که حاوی هورمون پروجستین، لیوونورجسترل میباشد. دو اسم معمول آن در بازار Mirena و Levonova است. سیستم داخل رحمی مقدار ضیاع خون را در هر خونریزی ماهوار کاهش داده و همچنان برای جلوگیری از حمل در مدت 5 سال بسیار مؤثر است. متاسفانه این نوع بسیار قیمتتر از دیگر انواع وسیلۀ داخل رحمی بوده و در بیشتر ممالک پیدا نمیشود. این وسیله در افغانستان نیز معمول نیست.